Verantwoordelijkheid geven is net zo lastig als verantwoordelijkheid nemen
Veel ouders die ik spreek willen hetzelfde: lieve kinderen, een rustig huis en een goede relatie met hun partner. Toch raken ze onderweg vaak iets kwijt. Ze nemen te veel of juist te weinig verantwoordelijkheid op zich van zowel de partner als de kinderen. Er is disbalans. En op den duur gaat dat wringen.
Eén van de partners wordt moe, uitgeput, geïrriteerd of voelt zich alleen staan. Dit kan degene zijn die teveel verantwoordelijkheid pakt of degene die juist te weinig pakt. En in sommige gevallen leidt dit zelfs tot een burn-out.
Disbalans
Hoe het ontstaan is, maakt niet uit. Waar de ene een gat of gaatje laat ontstaan, springt de ander in het gat. Waar de één de rol van verzorgende te serieus neemt, vindt de ander het allemaal best. Het gebeurt ongemerkt totdat je opeens merkt dat je niets te zeggen hebt, want de ander regelt alles. Of juist denkt dat jij alles moet doen en je je alleen voelt staan in het gezin en in de relatie.
Niet alles zelf dragen, maar verantwoordelijkheid geven waar die hoort – aan je kinderen, aan je partner en ook aan jezelf. Of juist verantwoordelijkheid pakken door taken op je te nemen en die van begin tot eind te regelen zonder dat de ander zich zorgen hoeft te maken dat het opgepakt wordt en het gevoel krijgt dat er een gat ontstaat waar ingesprongen moet worden.
Wanneer we te veel verantwoordelijkheid dragen
Veel ouders zijn opgegroeid met het idee dat een goede ouder zorgt en dus alles regelt, oplost en opvangt.
Maar als jij alles draagt, leren kinderen iets belangrijks niet: hun eigen rol nemen.
Je herkent het in kleine dagelijkse dingen:
- Je kind ruimt zijn spullen niet op en jij doet het uiteindelijk zelf.
Je kind klaagt over school en jij probeert het probleem op te lossen.
Je partner moppert over van alles in huis en jij probeert het maar weer te fixen.
Voor je het weet ben jij de manager van het hele gezin geworden. Maar een gezin is geen bedrijf met één directeur.
Verantwoordelijkheid geven
Wanneer ouders alles overnemen, leren kinderen onbewust: iemand anders lost het wel op. Wanneer ouders verantwoordelijkheid terugleggen, leren kinderen: ik kan dit zelf. En dat kan al met kleine dingen: speelgoed opruimen en vaatwasser uitruimen. En als ze iets ouder zijn: bijbaantje zoals oppassen of krantenwijkje. Maar ook meedenken over afspraken, schermtijd en taken in huis.
Niet omdat ze perfect moeten zijn en het perfect moet gebeuren. Maar omdat ze mogen oefenen. En oefenen betekent: fouten maken, opnieuw proberen en groeien.
Verantwoordelijkheid in je relatie
De verantwoordelijkheid die we onze kinderen geven is een spiegel voor onze relatie. Kinderen vertellen je veel over de relatie die je met je partner hebt. Veel partners – vooral ouders die veel zorgen – nemen ongemerkt ook verantwoordelijkheid over van hun partner. Bijvoorbeeld voor de sfeer in huis door emotieregulatie. Voor de planning. Voor de rust in huis. Maar volwassenen hebben net zo goed hun eigen verantwoordelijkheid.
Als je partner moppert over iets in huis, betekent dat niet automatisch dat jij het moet oplossen.
Als je partner gewend is dat jij alles regelt, betekent het niet dat je dit ook moet doen en accepteren zonder mopperen. Als je partner zijn spullen niet opruimt, betekent het niet dat jij het moet doen. Of alles je partner alles maar regelt, betekent het niet dat jij niet hoeft te checken of jij iets kunt doen. Je kunt afspraken maken over wie wat doet.
Je mag grenzen hebben zonder ruzie te maken
Je kan de ander vragen om taken van je over te nemen. Maar je kunt de ander ook vragen om bewust te zijn van de verantwoordelijkheden in het gezin en samen een verdeling maken van welke verantwoordelijkheden dit zijn. Je hoeft niet verwijten te gaan maken over wie wat doet en wie wat zou moeten doen. Denk na bij wat je doet.
Wat is van mij en wat is van de ander
- De taak van de één: rustig blijven, duidelijk zijn door gevoel te delen, grenzen aangeven door samen een oplossing te zoeken voor hetgeen wat wringt.
De taak van de ander: gevoel van de ander valideren zonder in de verdediging of aanval te gaan, omgaan met eigen emoties en gedrag, samen zoeken naar een oplossing.
Dat geldt voor kinderen waarbij de ouders het goede voorbeeld geven.
En dat geldt voor partners die allebei het uitgangspunt hebben dat het niet de één of de ander is, maar samen het gezin vormt. Geen schuld, alleen oplossingen.
Verantwoordelijkheid geven is liefde
Soms voelt verantwoordelijkheid terugleggen spannend. Alsof je streng bent of afstand neemt of je aanstelt. Maar eigenlijk gebeurt het tegenovergestelde.
Wanneer je verantwoordelijkheid geeft:
- laat je zien dat je vertrouwen hebt in je kind
respecteer je je partner als volwassen, gelijkwaardig persoon
bescherm je jezelf tegen overbelasting en neem je jezelf serieus
Je hoeft niet alles te dragen om een goede ouder of partner te zijn.
Sterker nog: een gezin wordt vaak rustiger wanneer iedereen zijn eigen stuk draagt.
Wat kan jij doen?
Kijk eens naar drie recente situaties in je gezin en vraag jezelf af:
- Wat draag ik nu?
Van wie is deze verantwoordelijkheid eigenlijk?
Hoe kan ik het rustig teruggeven?
Vaak begint verandering niet met grote gesprekken, maar met kleine verschuivingen.
- Een kind dat zijn eigen tas inpakt.
Een partner die zijn eigen frustratie uitspreekt zonder dat jij het oplost.
Een ouder die niet alles meer hoeft te dragen, maar om hulp vraagt.
En precies daar ontstaat iets moois:
Meer rust, meer respect en meer ruimte voor echte verbinding.
Meer weten?
Meer informatie over eigen verantwoordelijkheid nemen of meer van wat ik doe, vind je natuurlijk op samenopvoedenisleuk.nl. Of stuur mij gewoon een berichtje op 06 51 66 09 36.